دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و انجمن علوم خاک ایران مجله مدیریت خاک و تولید پایدار 2322-1267 8 3 2018 11 22 Clay mineralogy and evolution of soils in a catena in Behshahr area, Mazandaran Province کانی شناسی رس و تکامل خاک‌ها در یک کاتنا در منطقه بهشهر، استان مازندران 97 114 4289 10.22069/ejsms.2018.8656.1520 FA اغول سونا قلی زاده دانش آموخته/ دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان فرهاد خرمالی استاد دانشگاه/ دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان آرش امینی استاد دانشگاه/ دانشگاه گلستان فرشاد کیانی استاد دانشگاه/ دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Journal Article 2015 02 16 Clay mineralogy and evolution of soils in a catena in Behshahr area, Mazandaran Province<br /> <br /> Background and objectives: Catena is defined as the range of continuous soil series which are at a toposequence and also called drainage sequence. The main objectives of this research were: 1. to study the combined effects of topography and drainage conditions and water table depth on formation and evolution of soils, and 2. To investigate the hydromorphic and halohydromorphic soils of Miankaleh lowland area as wildlife habitat and tourist attractions. <br /> Materials and methods: The study area is in the south-eastern Caspian Sea with a temperate climate, xeric soil moisture regime and thermic soil temperature regime. Three geomorphic surfaces determined in the area are consisted of hillslopes, alluvial plains and lowlands. Five representative pedons were investigated using present soil maps of the area along North-South transect. <br /> Results: The low lying soils near sea were classified as Aquisalids and Halaquepts, and gleization has occurred. Based on field observations and previous studies it appears that this region has come out of the water during the past century. In the alluvial plain in agricultural lands, Haplaquolls and Haploxerepts were dominant with high organic matter accumulation. In Haplaquolls accumulation of clay and gleization were observed. In Haploxerepts, vertic properties were dominant. Finally in hillslopes of the north-facing slope of Alborz under forest vegetation Haploxeralfs were formed with argillic horizon and decalcification has occurred. The clay mineralogical results showed that illite was dominant clay mineral in low lying and alluvial plain soils, but in hillslope under forest vegetation smectite is dominant mineral. Vermiculite is also found in the soil of hillslopes well. Due to lack ofthe necessary conditionsfor the formation ofkaolinite, this mineral is inherited from the parent material. The presence ofillite and chlorite minerals in area soils have a hereditary origin.<br /> Conclusion:In hillslopes due to greater leaching and forest cover, weathering more done and make more smectite and vermiculite is formed. Intensivedecrease of chloritein the pedon in the forest, because weathering more is rational. In this pedon, The percentage of smectiteclaymineralin thesubsurfacehorizonis significantlyhigher thanthe soillevel. In alluvial plain soil the amount ofillitereducedandsmectitethere isa considerable amount that could beresult of smectite formation from the weathering of illite.In low lying soils due to aquic condition, condition provided for smectite authigenesis, and smectite in these soils are also found to be significant.As a result, smectitehastwo pedogenicsources(soil solution) andillite and chloritemineralsismodified.<br /> Keywords:Catena, Lowlands, Miankaleh<br /> Keywords:Catena, Lowlands, Miankaleh سابقه و هدف: کاتنا به صورت گستره‌ای از سری خاک‌های پیوسته تعریف شده است که در یک ردیف پستی و بلندی قرار می-گیرد و اصطلاحاً ردیف زهکشی نیز نامیده می‌شود. اهداف اصلی این پژوهش شامل 1- مطالعه تأثیر توأم پستی و بلندی و شرایط زهکشی و سطح آب زیرزمینی در تکامل خاک‌ها، 2- شناخت خاک‌های هیدرومورفیک و هالوهیدرومورفیک اراضی پست منطقه میانکاله به عنوان زیستگاه حیات‌وحش و جاذبه‌های توریستی می‌باشند.<br /> مواد و روش‌ها:منطقه‌ی مورد مطالعه در جنوب شرقی دریای خزر، دارای آب و هوای معتدل، رژیم رطوبتی زریک و رژیم حرارتی ترمیک است. سه ناحیه از نظر توپوگرافی در منطقه شامل تپه، دشت آبرفتی و اراضیپست تعیین شد. پنج پدون نماینده با استفاده از نقشه‌های خاک موجود درمنطقه در امتداد برش طولی شمال- جنوب انتخاب و مطالعه گردیدند.<br /> یافته‌ها:خاک‌های اراضی پست نزدیک دریا به صورت Aquisalids و Halaquepts رده بندی شده‌اند، و گلی‌زیشن در آن‌ها رخ داده است. در دشت آبرفتی در زمین های زراعی Haplaquolls و Haploxerepts غالب بودند و دارای تجمع ماده آلی هستند. در Haplaquolls افق مالیک، تجمع رس و نیز گلی‌زیشن دیده شده‌اند. در Haploxerepts شرایط ورتیک مشاهده شد. در نهایت در موقعیت تپه در شیب‌های شمالی کوه‌های البرز که تحت پوشش جنگل بودند Haploxeralfs تشکیل شده بود که در آن تخلیه آهک رخ داده و دارای افق آرجیلیک می باشدخاک‌های اراضی پست در مرحله شور و سدیمی می‌باشند و با افزایش عمق آب زیرزمینی به‌طرف کوه، افق‌های مالیک و آرجیلیک تشکیل شده‌اند.نتایج کانی‌شناسی رس نشان داد که ایلیت کانی غالب خاک‌های اراضی پست و دشت آبرفتی بوده ولی در موقعیت تپه با پوشش جنگلی، اسمکتیت کانی غالب می‌باشد. ورمیکولیت نیز در خاک جنگلی موقعیت تپه به خوبی مشاهده شد. به دلیل عدم وجود شرایط لازم برای تشکیل کائولینیت، این کانی به ارث رسیده از مواد مادری است. حضور کانی‌های ایلیت و کلریت در خاک‌های منطقه منشأ موروثی دارند. <br /> نتیجه‌گیری: در موقعیت تپه به دلیل آبشویی بیشتر و پوشش جنگلی، هوادیدگی بیشتر صورت گرفته و باعث تشکیل بیشتر اسمکتیت و نیز ورمیکولیت شده است. کاهش شدید کلریت در خاکرخ واقع در جنگل، به دلیل هوادیدگی بیشتر منطقی است.در این خاکرخ، درصد کانی رسی اسمکتیت در افق زیرسطحی به میزان قابل توجهی بیشتر از سطح خاک است. در خاک دشت آبرفتی از مقدار ایلیت کاسته شده و اسمکتیت به مقدار قابل توجهی وجود دارد که می‌تواند نتیجه تشکیل اسمکتیت از هوادیدگی ایلیت باشد. در خاک‌های اراضیپست نیز به دلیل آبگرفتی، شرایط برای تشکیل درجای اسمکتیت فراهم بوده و اسمکتیت در این خاک‌ها نیز به طور قابل توجهی یافت می‌شود.در نتیجه، اسمکتیت دارای دو منشأ خاکساز (از محلول خاک) و تغییر شکل‌یافته از کانی‌های ایلیت و کلریت است. https://ejsms.gau.ac.ir/article_4289_4390fde5e76a99eb0f4f85568039878d.pdf