دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان و انجمن علوم خاک ایران مجله مدیریت خاک و تولید پایدار 2322-1267 15 4 2026 03 21 Effect of fertigation application of zinc aminochelate and ZnSO4 on zinc speciation in soil and its concentration in sunflower تأثیر کاربرد کودآبیاری آمینوکلات روی و سولفات روی بر گونه بندی روی در خاک و غلظت آن در آفتابگردان 63 87 7617 10.22069/ejsms.2026.23146.2174 FA مینا عالی پور بابادی دانشجوی دکتری ، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. مجتبی نوروزی مصیر دانشیار، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران عبدالامیر معزی استاد، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران افراسیاب راهنما استاد، گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران مهدی تقوی استادیار ، گروه شیمی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران Journal Article 2025 01 02 Effect of zinc aminochelate and ZnSO4 on zinc speciation in soil and its concentration in sunflower <br />Abstract<br />Background and objectives: Zinc (Zn) is an essential micronutrient for various physiological and biochemical processes in plants. Zn deficiency affects plant growth and development and reduces plant yield and nutritional quality. In calcareous soils, Zn aminocholate is one of the novel fertilization strategies to address Zn deficiency for plant. This study was conducted to determine Zn speciation in soil solution and predict Zn chemical species and their correlation with Zn concentration in sunflower. Zinc (Zn) is an essential micronutrient for various physiological and biochemical processes in plants. Zn deficiency affects plant growth and development and reduces plant yield and nutritional quality. In calcareous soils, Zn aminocholate is one of the novel fertilization strategies to address Zn deficiency for plant. This study was conducted to determine Zn speciation in soil solution and predict Zn chemical species and their correlation with Zn concentration in sunflower. <br />Materials and methods: This experiment was conducted in a completely randomized design with three replications in field conditions. The experimental treatments included fertigation of Zn-glycine [Zn (Gly)2] and Zn- methionine [Zn (Met)2] aminocholates (4 L-1) and ZnSO4 fertilizer (40 kg ha-1) and control treatment (without fertilizer). After the cultivation period, soil chemical properties including pH, available Zn, dissolved organic carbon (DOC), soluble cations and anions, soil soluble Zn, and Zn concentration in leaf and seed of sunflower were measured. Visual MINTEQ geochemical software was used to predict the dominant Zn species in the soil solution phase. <br />Results: The results showed that soil pH, soil soluble Zn, and DOC were affected by treatments. Zn aminochelates significantly reduced soil pH. Also, these aminochelates significantly increased DOC, soil soluble Zn, and Zn concentration in sunflower leaves and seeds compared to the control treatment. The highest amount of Zn bound to dissolved organic matter (Zn-DOM) species was obtained by the application of the [Zn (Met)2] aminochelate treatment. Zn aminochelates and ZnSO4 fertilizer also significantly increased the concentration of free Zn specie (Zn2+) compared to the control treatment. The results also indicated a significant positive correlation between Zn2+ and Zn-DOM species with Zn concentration in plant leaves and seeds.<br />Conclusion: The results of this study demonstrated that the application of Zn aminochelates can be considered as an effective approach to improve soil conditions, increase Zn availability and improve the nutritional quality of sunflower plants under Zn deficiency conditions.<br />Keywords: Aminochelate; Chemical fertilizer; Dissolved organic carbon; Soluble Zn; Sunflower تأثیر آمینوکلات‌ روی و سولفات روی بر گونه‌بندی روی در خاک و غلظت آن در آفتابگردان<br />چکیده<br />سابقه و هدف: روی (Zn) یک عنصر ریز مغذی ضروری برای فرآیندهای مختلف فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی در گیاهان است. کمبود آن بر رشد و نمو گیاه تأثیر گذاشته و سبب کاهش عملکرد و کیفیت تغذیه‌ می‌شود. در خاک‌های آهکی، آمینوکلات روی، یکی از راهکارهای نوین کود دهی جهت رفع کمبود روی قابل دسترس برای گیاه می‌باشد. این مطالعه با هدف گونه‌بندی شیمیایی روی در محلول خاک به منظور پیش‌بینی شکل‌های شیمیایی مختلف روی و همبستگی آنها با غلظت روی در گیاه آفتابگردان انجام شد.<br />مواد و روش‌ها: این آزمایش در قالب طرح کامل تصادفی و با سه تکرار در شرایط مزرعه انجام شد. تیمارهای آزمایش شامل کود آبیاری آمینوکلات‌های گلایسین- روی [Zn (Gly)2] و متیونین- روی [Zn (Met)2] (4 لیتر در هکتار) و کود سولفات روی (به مقدار 40 کیلوگرم در هکتار) و تیمار شاهد (بدون کود) بود. پس از اتمام دوره کشت ویژگی‌های شیمیایی خاک از جمله pH‌، کربن آلی محلول، کاتیون‌ها و آنیون‌های محلول، روی محلول خاک و غلظت روی در برگ و دانه گیاه اندازه‌گیری شد. به منظور پیش‌بینی گونه‌های شیمیایی غالب روی در فاز محلول خاک، از نرم افزار ژئوشیمیایی Visual MINTEQ استفاده شد.<br />یافته‌ها: نتایج نشان داد که pH خاک، روی محلول خاک و کربن آلی محلول خاک تحت تأثیر تیمارهای آزمایش قرار گرفتند. آمینوکلات-های روی به طور معنی‌داری pH خاک را کاهش دادند. همچنین، این آمینوکلات‌ها موجب افزایش معنی‌دار کربن آلی محلول، روی محلول خاک و نیز غلظت روی در برگ و دانه آفتابگردان نسبت به تیمار شاهد شدند. بیشترین مقدار گونه روی پیوند یافته با ماده آلی محلول (Zn-DOM) در اثر کاربرد تیمار آمینوکلات متیونین- روی بدست آمد. آمینوکلات‌های روی و کود شیمیایی سولفات روی، غلظت گونه آزاد روی (Zn2+) را نیز به‌طور معنی‌داری در مقایسه با تیمار شاهد افزایش دادند. همچنین نتایج حاکی از وجود همبستگی مثبت و معنی‌دار بین گونه‌هایZn2+ و Zn-DOMبا غلظت روی در برگ و دانه آفتابگردان بود.<br />آمینوکلات‌های روی و کود شیمیایی سولفات روی، غلظت گونه آزاد روی (Zn2+) را نیز به‌طور معنی‌داری در مقایسه با تیمار شاهد افزایش دادند. همچنین نتایج حاکی از وجود همبستگی مثبت و معنی‌دار بین گونه‌هایZn2+ و Zn-DOMبا غلظت روی در برگ و دانه آفتابگردان بود.<br />نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که کاربرد آمینوکلات‌های روی می‌تواند به‌ عنوان یک رویکرد مؤثر جهت بهبود شرایط خاک، افزایش قابلیت دسترسی روی و بهبود کیفیت تغذیه‌ای گیاه آفتابگردان در شرایط کمبود روی در نظر گرفته شود.<br />واژه‌های کلیدی: آمینوکلات، آفتابگردان، کود شیمیایی، روی محلول، کربن آلی محلول https://ejsms.gau.ac.ir/article_7617_2ad6f2af9752afa3bd58f4e22f54ad9b.pdf