ارزیابی تحمل به شوری دو رقم زیتون بر اساس شاخص های رشد و تحلیل روابط رگرسیونی آنها باشوری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تخصصی شیمی و حاصلخیزی خاک دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان

2 استاد گروه علوم خاک دانشکده کشاورزی دانشگاه زنجان

3 استادیار گروه علوم باغبانی پردیس ابوریحان دانشگاه تهران

چکیده

شوری یکی از مهمترین فاکتورهای محدودکننده تولید محصولات کشاورزی است، چرا که بیشتر گیاهان زراعی و باغی نسبت به شوری حساس هستند. از طرف دیگر، سطح قابل توجهی از اراضی جهان تحت تاثر شوری است و این سطح روز به روز در حال افزایش است. به منظور ارزیابی تحمل به شوری در دو رقم زیتون زرد و میشن، آزمایشی با پنج سطح شوری (صفر، 4، 8، 12و 16 دسی زیمنس بر متر) در محیط کشت بدون خاک با 10 تیمار و چهار تکرار به صورت فاکتوریل در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی اجرا شد. وزن خشک اندام‌‌های هوایی و ریشه، نسبت وزن خشک اندام‌های هوایی به ریشه و طول شاخساره در هر دو رقم در اثر شوری به طور معنی‌‌داری کاهش یافت و این کاهش در رقم زرد به طور معنی‌داری بیشتر بود. وزن خشک ساقه، برگ و ریشه در سطح شوری 16 دسی زیمنس بر متر، ‌به ترتیب 80، 80 و 69 درصد نسبت به تیمار شاهد کاهش معنی‌داری نشان دادند. از بین شاخص‌‌های مختلف رشد، سطح برگ بیشترین و طول میانگره کمترین حساسیت به شوری را نشان دادند. کاهش 25 درصدی سطح برگ در رقم زرد در شوری 3/2 دسی‌زیمنس بر متر و در رقم میشن در شوری 0/5 دسی‌زیمنس بر متر اتفاق افتاد. کاهش 25 درصدی عملکرد نسبی وزن خشک ساقه، وزن خشک برگ و ریشه در رقم زرد به ترتیب در شوری‌های 8/2، 9/2 و 4/4 دسی زیمنس بر متر و در رقم میشن در شوری های 3/5، 1/6 و 9/6 دسی زیمنس بر متر اتفاق افتاد. سطح نسبی ، تعداد نسبی ، رطوبت نسبی و شاخص نسبی کلروفیل برگ های جدید با شوری رابطه رگرسیونی داشتند. شیب خط برازش در مورد این صفات نیز در رقم زرد منفی‌تر از رقم میشن بود که موید کاهش بیشتر متغیرهای وابسته سطح نسبی، تعداد نسبی، رطوبت نسبی و شاخص نسبی کلروفیل برگ‌های جدید با متغیر مستقل شوری در این رقم بود. کاهش 25 درصدی سطح نسبی، تعداد نسبی و رطوبت نسبی برگ‌های جدید و شاخص نسبی کلروفیل برگ های جدید در رقم میشن در شوری های 06/5، 51/5، 39/20 و 5/11 و در رقم زرد در شوری‌های 33/2، 81/2، 15 و61/8 اتفاق افتاد که حاکی از حساسیت بیشتر شاخصهای رشد در رقم زرد نسبت به شوری بود. از بین شاخص‌‌های مختلف رشد، سطح برگ بیشترین و طول میانگره کمترین حساسیت به شوری را نشان دادند. در مجموع، اگر عملکرد نسبی وزن خشک کل گیاه را به عنوان شاخص تحمل به شوری گیاه در نظر بگیریم، شیب خط برازش این شاخص با شوری در رقم زرد منفی‌تر از رقم میشن بود که موید حساسیت بیشتر این رقم به شوری بود. هم‌چنین کاهش 25 درصدی عملکرد نسبی وزن خشک کل گیاه در رقم میشن در شوری 0/7 و در رقم زرد در شوری 6/3 دسی زیمنس بر متر اتفاق افتاد. در مجموع، ارزیابی شاخص‌های رشد و بررسی حساسیت آنها به شوری نشان داد که رقم میشن در مقایسه با رقم زرد از تحمل بیشتری نسبت به شوری برخوردار است و برای کشت در نواحی با آب و خاک شور قابل توصیه است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of salt tolerance in two olive rootstocks based on growth characteristics and mathematical analysis of their regression equation with salinity

چکیده [English]

Salinity is one of the most important limiting factors for crops, because of most agronomic and horticultural crops are sensitive to salinity. On the other hands, considerable lands of the world were affected by salinity and they are increasing day by day. An experiment was conducted with five levels of irrigation water salinity in soilless culture and greenhouse condition to evaluate the effects of salinity on growth parameters of two olive rootstocks.Data showed that salinity decreases significantly some growth parameters such as shoot dry weight, root dry weight, shoot dry weight to root dry weight, and shoot elongation and decreasing amounts of all growth parameters by salinity in Zard rootstock were more than that of Mission. Shoot dry weight, leaf dry weight and root dry weight at 16 dS.m-1 salinity treatments were decreased 80, 80 and 69 percent respectively compared to control. Data also demonstrated that among different growth parameters, leaf aria had the most sensitivity to salinity and leaf relative water content(LRWC) had the lowest sensitivity to salinity. Base on the results, relative leaf aria was decreased 25 percent at 2.3 and 5.0 dS.m-1 salinity in Zard and Mission rootstock, respectively. Salinity status for 25 percent decrease of relative dry weight of these parameters were 2.8, 2.9 and 4.4 dS.m-1 in Zard rootstock and 5.3, 6.1 and 6.9 dS.m-1 in Mission rootstock respectively.Data analysis showed that there were a regression equation among salinity and some growth parameters such as relative leaf aria, leaf number, leaf water content and leaf chlorophyll. Data showed that the slope of regression fit line in Zard rootstock was more negative than Mission rootstock. These results confirmed that some variables such as relative leaf aria, leaf number, leaf water content and leaf chlorophyll content were more sensitive to salinity in Zard rootstock in compare to Mission rootstock.Data also showed that salinity status to for 25 percent decrees of relative leaf aria, leaf number, leaf water content and leaf chlorophyll content in Mission rootstock were 5.06, 5.51, 20.39 and 11.5 and for Zard rootstock were 2.33, 2.81, 15 and 8.61 dS.m-1 respectively. Data also indicated that 25 percent decrease in total relative dry matter were in 7.0 and 3.6 dS.m-1 salinity in Zard and Mission rootstooks, respectively. On the whole, evaluation of plant growth parameters and their sensitivity to salinity indicated that Mission rootstock had more tolerance to salinity and was recommendable to cultivation in salt affected soils.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Olive
  • Regression
  • Salinity
  • Sensitivity
  • tolerance