مقایسه توان گیاه‌پالایی سرب از خاک آلوده توسط وتیور و کلم زینتی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 هیات علمی

2 گروه علوم و مهندسی خاک- دانشگاه فردوسی مشهد

3 گروه علوم خاک- دانشگاه فردوسی مشهد

4 گروه علوم خاک- دانشگته فردوسی مشهد

10.22069/ejsms.2020.16964.1906

چکیده

سابقه و هدف: آلودگی خاک از مهمترین آلودگی‌های محیط زیست، می‌باشد. سرب یکی از فلزات سنگین و آلاینده‌های مهم زیست بوم خشکی است. استفاده از گیاهان برای رفع آلودگی خاک یا گیاه پالایی، روشی مقرون به صرفه است. امروزه با توجه به افزایش آلودگی منابع خاک و مشکلات ناشی از آن، شناسایی گیاهان مفید در این زمینه ضروری به نظر می‌رسد. کارآیی گیاه وتیور و کلم زینتی در جذب سرب بررسی و مقایسه نشده است، بنابراین این پژوهش با هدف مقایسه میزان گیاه پالایی سرب توسط دو گیاه وتیور و کلم زینتی و معرفی گونه بهتر در این زمینه انجام شد.
مواد و روش‌ها: آزمایش در قالب طرح کاملا تصادفی با آرایش فاکتوریل در شرایط گلخانه به اجرا درآمد. تیمارها شامل دو نوع گیاه وتیور (Vetiveria zizanioides ) و کلم زینتی (Brassica oleraceae ) و سه سطح آلودگی خاک به سرب شامل 50، 250 و 500 میلی گرم در کیلوگرم از منبع نیترات سرب، در سه تکرار بودند. پس از اندازه گیری سرب انباشته شده در خاک به روش DTPA ، سرب ریشه و اندام هوایی گیاهان، فاکتور انتقال (انتقال از ریشه به اندام هوایی) و فاکتور تجمع زیستی ریشه (انتقال از خاک به ریشه) نیز اندازه‌گیری شدند. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم‌افزار JMP و مقایسه میانگین‌ها با روش LSD انجام شد.
یافته‌ها: نتایج تجزیه واریانس داده‌ها نشان داد در ریشه و خاک تاثیر نوع گیاه، سطوح آلودگی خاک و اثر متقابل این دو عامل بر میزان انباشت سرب در سطح یک درصد و در اندام هوایی تاثیر نوع گیاه و سطوح آلودگی خاک در سطح پنج درصد و اثر متقابل این دو عامل در سطح یک درصد معنی‌دار بود. بیشترین انباشت سرب در ریشه و اندام هوایی در تیمار وتیور با سطح آلودگی 250 میلی-گرم سرب بر کیلوگرم خاک اتفاق افتاد و بیشترین انباشت سرب خاک مربوط به تیمار کلم زینتی با سطح 500 میلی‌گرم سرب بر کیلوگرم خاک بود. وتیور در مقایسه با کلم زینتی میزان سرب را در ریشه و اندام هوایی خود به ترتیب 5/3 و 2/1 برابر بیشتر تجمع نمود و انباشت سرب در ریشه وتیور 4 برابر اندام هوایی این گیاه و در ریشه کلم زینتی 5/1 برابر اندام هوایی آن بود. در تمام سطوح آلودگی، فاکتور انتقال در هر دو گیاه ، کمتر از یک و فاکتور تجمع زیستی ریشه وتیور از کلم زینتی بیشتر بود.
نتیجه‌گیری: با وجود توانایی هر دو گیاه در انباشت سرب در ریشه و اندام هوایی خود، وتیور عملکرد بهتری در جذب سرب و کاهش غلظت سرب خاک داشت بنابراین کاربرد آن برای اهداف گیاه پالایی توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Comparison phytoremediation Potential of Pb from Contaminated Soil by Vetiveria zizanioides and Brassica oleraceae

نویسندگان [English]

  • Somaye ۀarazhian 2
  • Amir Fotovat 3
  • elhham Amiri 4
2 Soil science department, Ferdowsi University of Mashhad
3 Soil Science department, Ferdowsi University of Mashhad
4 Soil science department, Ferdowsi University of Mashhad
چکیده [English]

Background and Objectives: Soil contamination is one of the most important pollutants in the environment. Lead (Pb) is one of the heavy metals and important pollutant in arid ecosystem. The use of plants to remove contaminated soil or Phytoremediation is an economical method. Todays due to increasing the pullution of soil sources and resultant problems, identification the resistant plant species against soil pollution is essential. Effeciency of Vetiver and Brassica to Pb uptake has not studied and compared, therefore, this study was carried out in order to compare the Phytoremediation capacity of Pb by two plants i.e. Vetiveria zizanioides and Brassica oleraceae, and to indentify the better specie for this purpose.
Materials and Methods: A completely randomized design with factorial arrangement in greenhouse conditions was carried out. Treatments included two types of plants (Vetiveria zizanioides and Brassica oleraceae) and three rates of Pb contamination in soil (50, 250 and 500 mg / kg prepared from lead nitrate) in three replicates. After measuring the amount of Pb in soil by DTPA, the concentration of Pb in root and shoot of plants, Translocation factor (translocation from roots to shoots) and Bio-accumulation factor (translocation from soil to roots) were measured, too. Data analysis was performed using JMP software and comparison of means by LSD method.

Results: The results of analysis of variance showed that the effect of plant type, soil contamination rates and their interaction on accumulation content of lead in root and soil were Significant at p < 0.01, while the effect of soil contamination rate on the shoots of plant was Significant at p < 0.05. The highest accumulation contents of lead in roots and shoots were found in Vetiver plant containing 250 mg / kg of soil pollution rate treatment. Also, the highest amount of Pb accumulation in soil was related to Brassica containing 500 mg/kg of soil treatment. Vetiver in root and shoots accumulated Pb 3.5 and 2.1 times more than Brassica, respectively. In addition, the accumulation content of Pb in the roots of Vetiver was 4 times higher than its shoots, while the concentration of Pb in roots of Brassica was 1.5 times greater than its shoots. Translocation factor in both plant was less than 1, while bio-accumulation factor of Vetiver was greater than that of Brassica in all Pollution rates.
Conclusion: Despite the ability of both plants to accumulate lead in their roots and shoots, Vetiver had the better performance in lead uptake from soil and reduced lead amount in soil, so its application is recommended for Phytoremediation purposes.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Soil contamination
  • Translocation factor
  • Phytoremediation